x
Chuyển nhà sang “bên phải”
Bản thân mình là đứa thuận tay trái, thích vẽ vời linh tinh, theo vẽ vài năm rồi mà chưa chán. Mình theo đuổi dòng tranh trường phái lãng mạn, realism, tự học là chính.  Thỉng thoảng mình hay bị đứng hình vì vẽ tới vẽ lui mà vẽ không ra thứ gì hết, nó cứ bị bế tắc sao đó, không phải lúc nào cũng may mắn gặp được sư phụ nào đó có thể giúp mình nhìn thấy cái sai mà sữa. Vì mỗi một sư phụ theo một trường phái khác nhau, và không phải thầy nào cũng truyền đạt được cho học trò phải nên làm như thế nào.
Gần đây mình đang đọc 1 quyển sách rất hay tên là “Drawing on the Right Side of the Brain” – Betty Edwards. 
Có thể nói là mình đã tìm được cách giải thích hợp lý, logic, ví von như là tìm ra “ánh sáng le lói trong đêm tối bão bùng” vì mình đã hiểu vì sao mình hay bị “đứng hình”, “vì sao mình ko xử lý được bóng tối và ánh sáng”
 a
Tác giả là Tiến sĩ về Nghệ thuật của đại học California (UCLA), bà có sự hỗ trợ chuyên môn của bậc thầy về thần kinh học Roger W. Sperry – người được giải Nobel về “the functional specialization of the cerebral hemispheres” ( chức năng chuyên biệt của bán cầu não) (http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1981/ )
Cái hay của tác giả quyển sách là bà tiếp cận bằng góc nhìn của khoa học để giải thích sự xung đột 2 bán cầu não của con người khi bắt đầu cầm bút vẽ.
Với quan điểm ” nếu bạn cầm bút kí tên được thì bạn cũng vẽ được”. Nghĩa là chuyện vẽ vời là kỹ năng đơn giản, biết viết thì biết vẽ. Thế nhưng tác giả cho rằng “ngày nay người ta không quan trọng lắm chuyện biết vẽ, vì đó không phải là kỹ năng cần thiết để tồn tại như chuyện phải biết đọc, biết viết”
Bán cầu não trái quy định các chức năng về logic, phân tích, tính toán, ngôn ngữ, ghi nhận thời gian, mọi việc xảy ra theo trình tự a trước b sau, đưa ra những nhận định logic, kiểm tra những trải nghiệm quá khứ và đưa ra hướng xử lý cho hiện tại, luôn ở trong quá khứ hoặc tương lai…
“The left hemisphere verbalizes, analyzes, abstracts, counts, marks time, plans step-by-step procedures, makes rational statements based on logic, and looks to past experience to approach a new problem”
Bán cầu này điều khiển tay phải
Bán cầu não phải quy dịnh các chức năng về không gian, sự tương quan của một vật thể đặt trong không gian ấy ( bố cục), màu sắc, các đường nét gặp nhau và tách nhau ra như thế nào, sử dụng bán cầu não phải chúng ta dùng giải pháp ẩn dụ và hình ảnh, kết hợp nhiều ý tưởng khác nhau để đưa ra cách giải quyết vấn đề, luôn ở trong hiện tại… Đôi lúc bán cầu não trái sẽ không “nhìn thấy được” đặc biệt những thông tin mơ hồ không rõ ràng,  mang tính chất tương phản, … ““we see how things exist in space and how parts go together to make up a whole. Using the right hemisphere, we use metaphors and image solutions, and create new combinations of ideas and novel ways to approach problems. Sometimes our visual mode may see things that the Left-mode can’t or won’t see, especially contradictory or ambiguous information” “the intuitive, subjective, relational, holistic, time-free, reality-seeing mode. ”
Bán cầu này điểu khiển tay trái
a
Nhìn vào bức tranh “khuôn mặt và cái bình” , bạn sẽ thấy 2 khuôn mặt người nhìn vào nhau và 1 cái bình. Bạn có thể làm thử bài tập là vẽ 1 bên mặt người trước, đi từ trán đến mũi đến miệng đến cằm, rồi vẽ phần đối xứng để kết thúc cái bình.
Sau khi vẽ xong, hãy tự hỏi, bạn có bị “đứng hình” vài lần hay ko? có bị lưỡng lự khi đặt bút xuống vẽ phần đối xứng hay ko?
Nếu có thì bạn vẫn đang để não trái điều khiển khi vẽ đó.
Khi thế giới hiện đại ngày càng yêu cầu con người phải sử dụng những chức năng của bán cầu não trái nhiều hơn thì điều đó có nghĩa bán cầu não trái làm “chủ” còn não phải sẽ ở vị trí phụ, bị chèn ép, bị dồn vô góc… Trí tưởng tượng và sự sáng tạo sẽ không còn đất để diễn nữa. Như vậy thì rõ là khổ thân cho những bạn thuận tay trái ( thuận tay trái nghĩa là bán cầu não phải mạnh, bạn thuộc type luôn sáng tạo, nghệ sĩ, ưa màu sắc, không gian…), vì bạn đang sống trong thế giới của “bán cầu bên trái điều khiển”. Người ta luôn hô hào là mọi thứ cần sáng tạo, cần đổi mới, và điều đó khó mà làm được nếu ko có bán cầu não phải can thiệp.
 Bởi vì não trái làm chủ cho nên nó dành luôn chức năng “vẽ/phác thảo không gian/ màu sắc” của não phải. Mà khổ nổi phần bán cầu này không có khả năng ghi nhận chi tiết của sự vật hiện tượng, nó chỉ quy chụp lại hình ảnh và chức năng để phân loại và lưu vào bộ nhớ mà thôi. Cho nên bạn sẽ bị tình thế là ” vẽ cái bạn suy nghĩ trong đầu ( não trái điều khiển) chứ không phải vẽ đúng với vật thể bên ngoài.
Trong khi  bán cầu não phải thì ngược lại, nó có khả năng đặt sự vật trong không gian và tìm ra sự tương quan của vật ấy với các vật xung quanh.
Thế nên khi học vẽ nghĩa là học cách “khai mở” chức năng của não phải, trả não phải về đúng khả năng của nó.
Vậy câu hỏi đặt ra là làm sao bạn biết được bạn đang vẽ bằng bán cầu não nào? Khi bạn vẽ bằng bán cầu não trái, bạn sẽ liên tục bị những câu hỏi như : sao cái lá này rắc rối quá, nhìn thấy vậy chứ không biết vẽ xuống thế nào. Mấy giờ rồi, chút phải chạy ra chợ. Bạn dễ dàng bị kéo ra khỏi việc vẽ vời và làm những việc khác.
Khi bạn vẽ bằng bán cầu não phải, bạn sẽ chìm vào không gian đó, mọi tiếng động xung quanh bạn không tồn tại, bạn ko có khái niệm về thời gian. Bạn thấy được những đường nét khác nhau, gặp nhau rồi lại chia ra, bạn thấy được rõ ràng ánh sáng và bóng tối ở mỗi vùng chi tiết…
Một số gợi ý để tạo tiền đề cho não bạn kích hoạt bán cầu não phải:
– Vẽ trong không gian yên lặng, nếu có bật nhạc thì chọn loại nhạc không lời, nhạc không trùng lắp giai điệu. Vì lời nói, tiếng động sẽ làm cho não trái hoạt động.
– Thay vì nhìn bức ảnh theo chiều xuôi thì lật nguợc lại, ( vì não trái luôn đánh dấu mọi vật xung quanh bạn và đưa vào phân loại, nó không nhìn ra chi tiết được cho nên bạn cũng ko vẽ chi tiết được, vậy thì lật ngược lại, đừng quan tâm đến khuôn mặt nữa, nhìn vô chi tiết, đường này nối đường kia chỗ nào. Ánh sáng chỗ nào? màu chỗ nào dậm nhạt, …)
– Nhìn vào “negative space” (không gian bao quanh vật thể”, vẽ không gian đó, thay vì vẽ vật thể sau khi không gian đó định hình thì bạn cũng đã vẽ xong vật thể
– Sử dụng các ô kẻ sọc để làm thước đó, trong mỗi ô bạn sẽ thấy đường này nối đường kia chỗ nào. Từ đó bạn sẽ hoàn thành bức tranh 1 cách chi tiết mà ko cần phải nhìn tổng thể rồi bị tắc
– Nhìn bức hình bạn vẽ qua tấm gương, một lần nữa đừng quan tâm tới tổng thể bức hình mà chú ý từng đường nét, bạn sẽ tìm ra rất nhiều lỗi sai trong đó.
Quyển sách đưa ra rất nhiều bài tập chi tiết, nếu bạn quan tâm có thể download sách ở đây
Có lẽ mình nên chọn học về neuroscience vì mình luôn thấy hấp dẫn bởi khả năng xử lý thông tin của bộ não nhỉ. Mà thôi, tạm thời mình dọn nhà qua bên phải “để ở trong hiện tại” cái đã rồi tính. 🙂
TL.
Sep 2015
Print Friendly, PDF & Email
Show Comments (4)